สภาวะทางสังคมของช้าง  
 
 
 

ช้างถือว่าเป็นสัตว์ที่ค่อนข้างมีสถานะทางสังคมในการที่ดำรงชีวิตอยู่ด้วยกันเป็นฝูง ซึ่งมีขนาดตั้งแต่ ๓ ถึง ๒๕ เชือก ช้างเอเชียมีขนาดฝูงเฉลี่ยประมาณ ๔ ถึง ๘ เชือก ช้างแอฟริกาประมาณ ๘ ถึง ๑๐ เชือก ภายในโขลงช้างมักจะประกอบไปด้วยแม่ช้างพังที่มีอายุมาก ลูกช้างทั้งเพศผู้และเพศเมีย ส่วนช้างเพศผู้มักแยกไปอยู่ด้วยกันเป็นกลุ่มเล็ก ๆ และจะเข้ามาหากลุ่มใหญ่เมื่อจะผสมพันธุ์ โดยปกติช้างเพศผู้รุ่นหนุ่ม ๆ มักจะหาทางแยกตัวออกจากโขลงช้างเดิมไป

ช้างที่ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าโขลง มักจะเป็นช้างที่มีอายุและมีความชำนาญในการหาแหล่งที่มีอาหารและน้ำอุดมสมบูรณ์ มีประสบการณ์ดีในการที่จะหลบหลีกภัยอันตรายต่าง ๆ อันจะนำมาซึ่งความอยู่รอดของโขลง จากโขลงช้างใหญ่อาจแยกออกไปเป็นกลุ่มเล็ก ๆ อีกเพื่อไปทำการหากินในละแวกที่ใกล้เคียงกัน การแยกโขลงดังกล่าวอาจจะกินเวลาเป็นชั่วโมง หรือเป็นวันแล้วจึงกลับมารวมกันเป็นโขลงใหญ่ดังเก่าอีก ช้างที่ท้องแก่ใกล้คลอดบางทีก็แยกตัวออกจากฝูงเนื่องจากตามฝูงไม่ทันเพราะอุ้ยอ้าย แต่หลังจากคลอดแล้วก็อาจจะกลับมาอยู่ในฝูงเก่าได้อีก ช้างเชือกเมียที่ตั้งท้องสามารถทำงานได้เรื่อย ๆ และควรหยุดเมื่อประมาณ ๖ อาทิตย์ก่อนกำหนดคลอด ซึ่งในระยะท้าย ๆ ของการตั้งท้องช้างเชือกนั้นจะแสดงอาการดื้อและอุ้ยอ้าย พยายามที่จะเสาะแสวงหาที่เงียบและเรียบ ๆ นมจะค่อย ๆ เริ่มไหล เมื่อคลอดออกมาแล้วลูกช้างจะนอนโบกหู งวง และขาอยู่ประมาณ ๑-๒ ชั่วโมง จึงลุกยืนและเดินได้ และจะเดินได้คล่องในอีก ๒-๓ วันต่อมา ช่วงชีวิตที่อ่อนแอมากที่สุดของช้างอยู่ในระหว่าง ๑ ปีแรก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงอายุ ๓-๔ เดือนแรก ลูกช้างต้องอาศัยน้ำนมแม่เป็นอย่างมาก จากอายุ ๔ เดือนไปก็จะเริ่มกินอาหารประเภทพืชได้บ้างเล็กน้อย แต่น้ำนมก็ยังเป็นอาหารหลักที่สำคัญมากของลูกช้างจนกระทั่งอายุเข้า ๒ ปี ช่วงที่ ๒ ของช้างที่อ่อนแอมากคือช่วงลูกช้างกำลังจะหย่านมแม่ (ช่วงอายุประมาณ ๔-๕) เพราะเป็นช่วงที่ลูกช้างจะเครียดมาก เนื่องจากแม่ช้างจะไม่ค่อยยอมให้ลูกช้างกินนมอีก ช่วงที่ ๓ ของช้างที่อันตราย คือช่วงวัยรุ่น (อายุ ๑๐ ปีขึ้นไป) เพราะเป็นช่วงที่ลูกช้างอยากรู้อยากเห็น และเริ่มใช้ชีวิตแยกออกไปอยู่อย่างอิสระ

การติดต่อของช้างเกิดจากการทำคลื่นเสียงความถี่ต่ำซึ่งเกิดจากการถูการบิดงวงของช้างที่เรียกกันว่า “Infrasound” ความถี่นี้สามารถที่จะติดต่อกันได้ในระยะทางประมาณ ๐.๖-๓ ไมล์ ในแต่ละโขลงของช้างจะมีระบบอาวุโส โดยช้างพังที่มีอายุมากสามารถที่จะไล่หรือแย่งแหล่งอาหาร น้ำ จากเชือกที่อ่อนแอกว่า ซึ่งก็อาจเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ช้างพังที่มีอายุน้อยหลุดออกไปจากโขลงได้ เมื่อแหล่งน้ำและอาหารมีเล็กน้อยและจำกัดในพื้นที่นั้น ในโขลงช้างโขลงหนึ่งจะมีช้างเชือกผู้อยู่ประมาณ ๑๐–๑๕% ในปีหนึ่ง ๆ เชือกผู้ที่สมบูรณ์สามารถ Mate ได้ ๓๐ ครั้ง ในโขลงขนาด ๔๐๐ เชือกเมีย

 
     
     
  สถาบันคชบาลแห่งชาติ  
  info@thailandelephant.org  
 
 
วันที่ 07 กันยายน พ.ศ 2553  
  ลิง้ค์ไปเวบไซต์ที่น่าสนใจ
  องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้  
  กระทรวงเกษตรและสหกรณ์  
  กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  
  รัฐบาลไทย  
  กรมป่าไม้  
  กรมปศุสัตว์  
  กรมอุทยาน  
  องค์การสวนสัตว์  
  ภาคีช้างไทย  
  มูลนิธิช้างแห่งประเทศไทย  
  มูลนิธิช่วยชีวิตสัตว์ป่าแห่งประเทศไทย  
  มูลนิธิโลกสีเขียว  
  กองทุนสัตว์ป่าโลกประเทศไทย  
  มูลนิธิคืนช้างสู่ธรรมชาติ  
  มูลนิธิกองทุนรักษ์ช้างภาคเหนือ  
  โรงพยาบาลช้าง  
       
   

 

 
 
 

                                                                                                                        สถาบันคชบาลแห่งชาติ
                          ที่อยู่ กม. 28-29 ถนนลำปาง-เชียงใหม่ ต. เวียงตาล อ.ห้างฉัตร จังหวัดลำปาง 52190 ประเทศไทย
                                                                                            Tel : 66-5424-7876, Fax : 66-5424-7896
                                                                                                     email : info@thailandelephant.org