การประชุมช้างแห่งชาติ 2564

ช้างในกาลหน้า

เป็นเวลาเนิ่นนานหลายศตวรรษ ที่ “ช้าง” ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญต่อสังคมไทย จนอาจกล่าวได้ว่า ชีวิตผู้คนในอดีตผูกพันอยู่กับช้างเกือบทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็น ด้านศาสนา พระมหากษัตริย์ เศรษฐกิจ สังคม หรือแม้แต่การศึกสงคราม “ช้าง” นับเป็นสัตว์คู่บารมีของพระมหากษัตริย์ไทย ที่ดำรงอยู่คู่กับประเทศไทยมาเป็นเวลาช้านาน สยามประเทศเคยใช้ธงชาติเป็น “รูปช้างเผือก” โดยชาวไทยเชื่อกันว่า ช้างเผือกเป็นสัตว์คู่บารมีของพระมหากษัตริย์ ช้างเผือกจึงได้รับการยกย่องเสมือนเจ้านายชั้นเจ้าฟ้า ไม่เพียงเท่านั้น         ในประวัติศาสตร์ชาติไทยยังได้จารึกไว้ว่า ช้างได้เข้ามามีส่วนในการปกป้องเอกราชและความเป็นชาติให้แก่ชาวไทยหลายยุคหลายสมัย และการใช้ช้างในวัฒนธรรมประเพณีต่างๆในอดีต ครั้นในยุคสมัยที่การคมนาคมยังไม่เจริญเทียบเท่ากับในปัจจุบัน มนุษย์ยังไม่ได้มีการพัฒนาเครื่องจักรต่างๆ สำหรับนำมาใช้เป็นเครื่องทุ่นแรงเพื่อการขนส่งของ ช้างคือพาหนะที่ดีและมีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับมนุษย์ เนื่องจากช้างเป็นสัตว์ใหญ่ที่มีความเฉลียวฉลาดและมีพละกำลังมหาศาล ช้างจึงสามารถขนส่งสิ่งต่างๆ ที่มีอยู่ในปริมาณมากได้อย่างเข้มแข็งและอดทน การใช้ช้างทำไม้ในประเทศไทยนั้น เริ่มตั้งแต่การล้มไม้, การทอนไม้ซุง, การขนส่งไม้ ไปจนถึงโรงงานหรือตลาดการค้า ซึ่งในแง่ของการอนุรักษ์ป่าไม้ และระบบการจัดการป่าไม้ในประเทศไทย การใช้ช้างชักลากไม้นับว่าเหมาะสมมาก เพราะช้างสามารถเดินไปได้โดยไม่ทำลายกล้าไม้ต้นเล็กๆ ไม่ทำให้ดินแน่น ไม่ต้องตัดถนนหนทางให้มากเส้น นอกจากนี้ช้างยังขึ้นเขาได้ดี และมีอายุการใช้งานนานถึง 50 ปี อีกด้วย

หลายปีผ่านมารายได้หลักของประเทศไทยมาจากการท่องเที่ยว และหนึ่งในนั้นคือการท่องเที่ยวปางช้าง นักท่องเที่ยวที่เข้ามาประเทศไทยส่วนใหญ่จะเข้ามาดูช้าง ป้อนอาหาร เที่ยวชมธรรมชาติของช้าง เป็นต้น แต่ปัจจุบันอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวช้างประสบปัญหาหนัก เนื่องจากมีการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสโควิด – 19 เชื้อไวรัสชนิดนี้ได้แพร่กระจายไปทั่วโลกตั้งแต่ปลายปี ๒๕๖๒ จนกระทั่งถึงปัจจุบัน ก็ยังไม่มีทีท่าว่าจะลดลงนั้น ส่งผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะด้านการท่องเที่ยวซึ่งเป็นรายได้หลักทางหนึ่งของประเทศ ทำให้ธุรกิจท่องเที่ยวหลายแห่งรวมถึงธุรกิจท่องเที่ยวที่มีการใช้ช้างลดจำนวนพนักงานลง ลดเงินเดือนที่จ่ายให้แก่พนักงาน บางปางช้างที่ใช้บริการช้างเช่า ต้องปล่อยให้ช้างกลับบ้าน หรือบางแห่งถึงขั้นปิดตัวลง และในช่วงที่ผ่านมา ช้างเดินทางกลับบ้านเป็นจำนวนมากในคราวเดียว ทำให้เกิดปัญหาพื้นที่อาศัยของช้างไม่เพียงพอ พื้นที่ที่มีอยู่ไม่สามารถรองรับช้างปริมาณมากๆ ได้ จึงทำให้อาหารช้างขาดแคลน ห่างไกลจากการดูแลจากสัตวแพทย์ ควาญช้างบางคนต้องหันไปทำอาชีพอื่นเพื่อหารายได้มาดูแลช้าง ทำให้ดูแลช้างได้ไม่เต็มที่ ช้างสุขภาพแย่ลง ซึ่งตามหลักสวัสดิภาพภาพสัตว์แล้วนั้น ช้างควรได้รับการเลี้ยงและการดูแลให้มีความเป็นอยู่ในสภาวะที่เหมาะสม ได้รับอาหารและน้ำอย่างเพียงพอ มีสุขอนามัยที่ดี มีที่อยู่อาศัยสะดวกสบาย ควาญช้าง อาจต้องปรับตัวไปตามสถานการณ์ปัจจุบัน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานของควาญช้าง ควรจัดอบรมหลักสูตรวิชาชีพควาญช้าง และมอบประกาศนียบัตรหลังจบหลักสูตร    เพื่อเป็นการยืนยันความสามารถและความเชี่ยวชาญในการเลี้ยงช้างให้กับควาญช้าง

ส่วนในเรื่องของนักท่องเที่ยวนั้น ในอดีตเราให้ความสำคัญกับชาวต่างชาติเป็นส่วนใหญ่                เมื่อสถานการณ์ปัจจุบันเป็นเช่นนี้ เราควรจะให้คนไทยได้มีโอกาสสัมผัสกับช้าง ทำให้คนไทยหันกลับมา     สนใจช้าง เห็นความสำคัญของช้างมากขึ้น เช่น การให้เด็กนักเรียน ประชาชนคนไทยทั่วไป รวมถึงชาวต่างชาติ      ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยได้เข้ามาท่องเที่ยวในปางช้าง และการทำให้ช้างได้อยู่ในงานด้านอื่นนอกเหนือจากการท่องเที่ยวมากขึ้น ฉะนั้น สถานที่ท่องเที่ยวจึงจำเป็นต้องปรับตัวเพื่อความอยู่รอด ยิ่งปัจจุบันยุคสมัยเปลี่ยนไปวิถีชีวิตของช้างและควาญช้างก็ต้องปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์ ดังนั้นเพื่อสร้างความเชื่อมั่นและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานของควาญช้าง ควรจัดอบรมหลักสูตรวิชาชีพควาญช้าง และมอบประกาศนียบัตรหลังจบหลักสูตร เพื่อเป็นการยืนยันความสามรถและความเชี่ยวชาญในการเลี้ยงช้างให้กับควาญช้าง และถ้าหากการท่องเที่ยวไม่ใช่กลไกสำคัญในการดูแลช้างของเราอีกต่อไปแล้ว คล้ายดังเหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้นกับช้างลากไม้ในอดีตที่เปลี่ยนผ่าน เปลี่ยนบทบาทมาในภาคการท่องเที่ยว และวันนี้การท่องเที่ยวก็กำลังจะเปลี่ยนผ่านไปสู่อีกยุคหนึ่ง ในอนาคตจะมีแนวทางการรับมือและแก้ไขอย่างไรต่อไป

สถาบันคชบาลแห่งชาติ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ ในฐานะหน่วยงานหนึ่งที่ช่วยเหลือช้าง   ที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดของไวรัสโควิด – 19 ได้พยายามหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ซึ่งสามารถบรรเทาปัญหาได้ในระดับหนึ่ง แต่เนื่องจากปัญหามีความสลับซับซ้อนและมีหลายหน่วยงานเข้ามาเกี่ยวข้อง จึงไม่อาจครอบคลุมในทุกประเด็นและมิติได้ การจัดโครงการช้างในกาลหน้า จึงถือเป็นโอกาสอันดีในการรวบรวมผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับปัญหามาแสดงความคิดเห็นและหาทางออกร่วมกัน เพื่อให้ช้างเลี้ยงของประเทศไทยสามารถก้าวผ่านวิกฤตในครั้งนี้ไปสู่ก้าวใหม่ที่ยั่งยืนในอนาคต

เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 เราจึงจัดโครงการในรูปแบบประชุมออนไลน์โดยใช้โปรแกรม ZOOM ผู้ร่วมประชุมบางส่วน (ผู้ดำเนินการประชุม ผู้นำเสนอผลงาน ผู้ร่วมเสวนาบางส่วน) จะได้รับหนังสือเชิญเพื่อร่วมประชุมในสถานที่จริง ในส่วนที่เหลือจะได้รับรหัสผ่านสำหรับเข้าร่วมประชุมผ่านโปรแกรม ZOOM (วันที่ 18 – 21 สิงหาคม)

 1,726 total views,  6 views today